Tussen hun 1ste en 4de verjaardag ontwikkelen hoogbegaafde kinderen zich net als in hun babytijd in een snel tempo. Hun voorsprong op leeftijdgenoten wordt steeds groter.
Hoe groter die ontwikkelingsvoorsprong, hoe groter de kans dat het kind later hoogbegaafd zal blijken te zijn. Wanneer men de ontwikkeling van kinderen in een curve zet, dan blijkt nogal eens dat een hoogbegaafd kind op de leeftijd van 1 jaar een voorsprong heeft van een paar maanden.
Als het 2 jaar is kan de voorsprong op veel gebieden al een heel jaar bedragen en als het kind
4 jaar is geworden kan de voorsprong al wel 2 jaar bedragen.
Wanneer de ontwikkeling op die manier is verlopen, valt te voorspellen hoe groot de voorsprong zal zijn wanneer het kind bijvoorbeeld 6 jaar of 8 jaar is geworden. Hoe ouder het kind wordt, hoe groter de ontwikkelingsvoorsprong wordt en hoe groter ook de psychologische afstand tussen het hoogbegaafde kind en zijn/haar leeftijdgenoten wordt. En juist daarom is het zo belangrijk dat het kind in staat gesteld wordt om op te trekken met ontwikkelingsgelijken.

Wanneer een kind zich tot aan zijn/haar vierde verjaardag in een versneld tempo heeft ontwikkeld, is het aannemelijk dat deze snelle ontwikkeling zich voortzet. Toch wordt nogal eens geconstateerd dat een kind vanaf de tijd dat het naar de basisschool gaat zich meer en meer aan gaat passen aan het ontwikkelingsniveau van zijn/haar klasgenoten. Op den duur is er van een ontwikkelingsvoorsprong dan niet veel meer te zien. En halverwege de basisschool en vaak ook al eerder, kunnen er dan al grote problemen zijn op het gebied van motivatie en werkhouding.
De voorsprong lijkt in een achterstand veranderd te zijn. Er is dan sprake van een omgekeerde ontwikkelingsgang.

Kenmerken van hoogbegaafde peuters tot aan hun 4de verjaardag:

• Het kind is zeer ondernemend
• Heeft een duidelijke eigen wil
• Wil graag alles zelf doen
• Is motorisch vaardig
• Heeft grote belangstelling voor de meest uiteenlopende onderwerpen
• Kan al een heel scala aan kleuren benoemen
• Kan al goed tellen
• Herkent cijfers en letters
• Er is er wat getalbegrip
• Er is er al een aardig begrip voor hoeveelheden
• Het kind kan links en rechts aangeven
• Het kind kent veel begrippen en tegenstellingen hoog/laag, voorste/achterste enz.
• Goede spraak
• Grote woordenschat
• Maakt gebruik van voor de leeftijd moeilijke woorden en begrippen
• Spreekt in goed lopende lange zinnen en bijzinnen
• Goed geheugen
• Begrijpt dubbele of driedubbele opdrachten en voert ze goed uit
• Goed inzicht in oorzaak en gevolg
• Angsten die meer bij oudere kinderen passen
• Vraagt veel en vraagt door
• Houdt zich bezig met levens- en zingevingsvragen
• Stelt vragen over leven en dood
• Kan zich goed oriënteren in de ruimte

Voor meer informatie omtrent dit onderwerp zie: 
Jonge kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong.