Een spiegel
Herkent u hierin u zelf?
Niet zelden herkennen ouders zichzelf of hun partner in hun kind. Wanneer dan blijkt dat hun kind hoogbegaafd is, ontstaat er nogal eens verwarring. Immers zoveel overeenkomsten roept vragen op. Sommige van die ouders waren uitstekende leerlingen, anderen herkenden zich vooral in het onderpresteren.

Naar aanleiding van een thema-avond georganiseerd door OMNINO ontstond er een eerste gespreksgroep van hoogbegaafde ouders van hoogbegaafde kinderen.

De ouders keken onder meer op hun eigen jeugd terug en vroegen zich af of hun leven anders verlopen zou kunnen zijn wanneer vroeger bekend was geweest dat er van hoogbegaafdheid sprake was. Ook vroegen ouders zich af of hun huidige problemen misschien iets te maken zouden kunnen hebben met de eigen hoogbegaafdheid. Aan de hand van deze bijeenkomsten werd in 1996 door mij een lijstje samengesteld met kenmerken van hoogbegaafde volwassenen.

In dit lijstje weten veel hoogbegaafde volwassenen zichzelf te herkennen.

• Het gevoel hebben dat anderen je niet begrijpen en v.v.
• Het gevoel hebben dat je steeds moet herhalen wat je al uitgelegd hebt.
• Je vraagt je af wat anderen nu zo boeiend vinden aan verjaardagsfeestjes e.d.
• Je hebt er moeite mee om zomaar over koetjes en kalfjes te praten.
• Je bent kritisch en dat wordt niet door iedereen op prijs gesteld.
• Je stelt hoge eisen. Niet alleen aan anderen, maar vooral ook aan jezelf.
• Als ondergeschikte kun je het moeilijk verdragen dat je chef het minder goed weet dan jij zelf.
• Je chef verdraagt het niet dat je steeds met een betere oplossing aan komt zetten dan hij/zij zelf. (Hoewel een zij dat meestal beter kan hebben dan een hij.)
• In een bedrijf voel je je het beste op z’n plaats in de periferie van het geheel.
• Je hebt veel ideeën, maar mist het vermogen ze uit te voeren. Je kunt wel zeggen hoe anderen dat moeten doen.
• Je hebt moeite met een baas boven je, dus zoek je een solofunctie of start je een eigen bedrijf.
• Je hebt een goed geheugen, tot ergernis van anderen omdat ze je voor de
  zoveelste keer gelijk moeten geven.
• Je ziet goed het verband tussen oorzaak en gevolg en waarschuwt mensen voor misstappen. Anderen overzien het grote geheel niet en ergeren zich groen en geel wanneer ze later toe moeten geven dat ze in de valkuil gestapt zijn waar jij ze nu juist voor had gewaarschuwd.
• Je kunt veel begrip opbrengen voor andere mensen en houdt daardoor rekening met hun wensen, gevoelens, enz. Om er vervolgens achter te komen dat dat dikwijls niet wederzijds is.
• Je ziet oplossingen voor problemen waar anderen het probleem (nog) niet eens zien. Daardoor heb je de neiging anderen traag van begrip te vinden.
• Je hebt een hekel aan opgelegde regels, maar hanteert er zelf vele.
• Je bent erg gedreven, je gaat door waar anderen het al lang opgegeven hebben. Op anderen kun je daardoor als fanatiek overkomen.
• Je kunt snel denken en het geheel overzien. Je gaat dan niet door met iets dat niet juist is of geen kans van slagen heeft. Hierin kun je erg radicaal zijn. Op anderen kun je daardoor overkomen als iemand met weinig doorzettingsvermogen.
• Je gevoel voor rechtvaardigheid is erg groot. Kan zo groot zijn dat het op anderen overkomt als rechtlijnigheid.

Verder kunt u “kiezen” uit onderstaande:

• Je bent in een laagbetaalde baan terecht gekomen omdat je vanwege het onderpresteren een lage opleiding hebt genoten.
• Je hebt geen diploma’s, maar je bent flink omhoog gevallen omdat je binnen dit bedrijf helemaal op je plek was.
• Je hebt geen diploma’s, maar hebt wel een eigen bedrijf dat prima loopt (vooral zolang je de administratie aan een ander overlaat).
• Je bent goed opgeleid. Je ambities hebben je gebracht waar je wilde zijn en je kijkt al uit hoe je je positie kunt verbeteren.
• Je hebt geen baan, steekt al je tijd in “wereldverbeterende” projecten.

Niet alleen voor kinderen maar ook voor volwassenen is het van belang dat zij zich kunnen spiegelen aan anderen. Immers, juist in die spiegel kun je jezelf herkennen. Wanneer men zichzelf te weinig of niet in de ander herkent, kan dat identiteitsproblemen tot gevolg hebben.
Een hoogbegaafde volwassene die niet van zichzelf weet hoogbegaafd te zijn, kan het gevoel hebben anders te zijn dan anderen, maar waarin hij of zij anders is, dat wordt niet duidelijk. Wanneer men door onderpresteren of anderszins niet in de gelegenheid is geweest om dat onderwijs te volgen dat passend was bij de capaciteiten, dan is de kans groot dat men ook niet op die plaats in de maatschappij is beland die passend is bij die capaciteiten. Dit kan een knagend gevoel van onvrede en onzekerheid tot gevolg hebben. Men kan de gedachte koesteren beslist meer in z’n mars te hebben, maar tegelijkertijd is men niet bij machte om dat te realiseren. Niet zelden heeft men de ervaring opgedaan dat men enthousiast aan een studie is begonnen, maar dat men deze niet heeft afgemaakt. Dikwijls is men de studie gestaakt omdat men de lat voor zichzelf te hoog legde. Een andere reden om een studie te staken kon een gebrek aan doorzettingsvermogen en discipline zijn geweest. Hierdoor heeft men dikwijls een nog negatiever beeld van zichzelf gekregen dan men al had.

Wanneer een volwassene ontdekt hoogbegaafd te zijn vallen vaak heel wat puzzelstukjes op zijn plek. Men begrijpt dan niet alleen meer van zichzelf, maar men begrijpt dan ook vaak meer van anderen. Er ontstaat dan niet zelden een reëler en positiever zelfbeeld. Soms zal men na het ontdekken van de eigen hoogbegaafdheid alsnog aan een studie beginnen, anderen veranderen van baan en weer anderen laten alles (voorlopig) bij hetzelfde. Wel zal men dikwijls aansluiting proberen te vinden bij andere hoogbegaafde volwassenen. Voor deze mensen is het heel fijn dat de vereniging Mensa bestaat.

Het lijkt zo te zijn dat er een behoorlijke mate van overeenstemming is binnen een gezin of familie voor wat betreft de hoogte van het IQ. Het verschil in IQ tussen partners lijkt dikwijls ook niet al te groot te zijn. Wanneer IQ niet alleen een kwestie is van milieufactoren maar ook van erfelijkheid, dan valt het te verwachten dat ouders in den regel niet veel meer of minder intelligent zullen zijn dan hun kroost. Daarom is het niet zo vreemd dat veel ouders het gevoel hebben in een spiegel te kijken wanneer zij naar hun kinderen kijken.

Meer (andere) artikelen kunt u vinden in de readers van OMNINO (zie publicaties).