Telkens wanneer ik op school ter sprake bracht dat *Hagar toe was aan de volgende groep, in elk geval uit haar huidige groep gegroeid was, dan bracht men als argument tegen versnellen in, dat zij daar in sociaal-emotioneel opzicht niet aan toe was. Echter, nooit heeft een leerkracht mij duidelijk weten te maken wat hij of zij daar dan mee bedoelde. Men kwam doorgaans niet verder dan te zeggen dat het in sociaal-emotioneel opzicht beter was wanneer Hagar met leeftijdgenoten op zou trekken. En ik moest vooral ook rekening houden met het voortgezet onderwijs, want een versnelling op de basisschool zou onherroepelijk tot gevolg hebben dat Hagar voor altijd een uitzonderings­positie in zou nemen. En er werd ook verondersteld dat Hagar dan later niet toe zou zijn aan de boeken die ze voor haar literatuurlijst zou moeten lezen. Men dacht dus jaren vooruit en men keek niet of in onvoldoende mate naar het hier en nu. Wat lezen betreft had Hagar altijd al een voorsprong op leef­tijdgenoten gehad. Ze las al boeken in het Engels op de leeftijd dat de meeste klasgenoten net hun eerste AVI boekjes gingen lezen. Dat een versnelling schadelijk zou zijn voor haar sociale en emotionele ontwikkeling heb ik altijd betwijfeld, wel wist ik zeker dat het heel erg schadelijk was voor haar ont­wikkeling en haar persoonlijk welbe­vinden dat die versnelling uitbleef. Het is inmiddels jaren later, maar in mijn praktijk bemerk ik dat er nog niet zoveel veranderd is voor wat betreft de opvatting over de sociale en emotionele ontwikkeling van hoog­begaafde kinderen. Nog steeds zijn veel leerkrachten zeer huiverig voor een versnelling. En nog steeds wordt dan het argument aangevoerd dat versnellen niet goed is voor de sociaal-emotionele ontwikkeling. Nog steeds probeert men het probleem voor zich uit te schuiven door te zeggen dat een versnelling pas in een volgend schooljaar aan de orde kan komen, want…. eerst moet het goed zitten met die sociaal-emotionele ontwikkeling. En dan bedoelt men dat het hoogbegaafde kind eerst moet leren om met leeftijdgenoten om te gaan. Ook moet het kind leren om te spelen en het moet leren om dezelfde dingen te doen als leeftijdgenoten. Kortom, eerst moet het kind zich veranderen, zich aanpassen en pas dan kan het kind dat onderwijs krijgen dat past bij het eigen ontwikkelingsniveau, dat aansluit bij de eigen leerbehoeften.

Waar men aan voorbij lijkt te gaan, dat is dat kinderen het nodig hebben zich te kunnen spiegelen aan ontwik­kelingsgelijken. Voor hoogbegaafde kinderen zijn deze ontwikkelingsgelijken 1, 2 of zelfs meer jaren ouder. De kans om tussen leeftijd­genoten deze ontwikkelingsgelijken tegen te komen is niet erg groot, immers slechts zo’n 2,5% van de bevolking is hoogbegaafd. Door het hoogbegaafde kind in een klas te plaatsen met oudere kinderen wordt de kans vergroot dat het kind wel met ontwik­kelingsgelijken in contact kan komen.

Daarbij moet men zich dan wel bedenken dat het hoogbegaafde kind dan wel in dezelfde ontwikkelingsfase zit als die oudere kinderen, maar dat het nog steeds intelligenter is dan de meeste klasgenoten. De leerstof kan door het jongere kind dan nog steeds sneller worden opgepikt dan door de andere kinderen. Het kind denkt nog steeds sneller en heeft nog steeds minder leerstappen nodig dan de meeste andere kinderen.

De voordelen van een versnelling wegen doorgaans ruimschoots op tegen de nadelen. Behalve dat het hoogbegaafde kind na een versnelling meer kans heeft ontwikkelingsgelijken te treffen, is het ook zo dat het kind nu onderwijs aangeboden kan krijgen dat aansluit bij het eigen ontwikkelingsniveau. Beide punten zijn van even groot belang voor een evenwichtige sociale en emotionele ontwikkeling.

Het is een misvatting te denken dat men de sociale en emotionele ontwikkeling van een hoogbegaafd kind positief kan beïnvloeden door dit kind op te laten trekken met leeftijdgenoten. Niet zelden wordt door de leerkracht voorgesteld dit kind een jaartje extra te laten kleuteren, terwijl de ouders vanwege de grote ontwikkelingsvoorsprong van hun kind, graag een versnelling zouden zien. Een kleuter die toe is aan het lezen, schrijven en rekenen, en die geen uitdaging meer vindt in dat wat de onderbouw te bieden heeft, bewijst men echt geen dienst door het in die onderbouw te houden. Heel vaak denkt een leerkracht dat hij of zij nog heel veel te bieden heeft aan dit voorlijke kind dat niet zo veel plezier in school meer heeft, en niet zo goed weet om te gaan met leeftijdgenoten. Wat de leerkracht echter niet kan bieden, en wat het kind het hardste nodig heeft, dat is de mogelijkheid om samen met ontwikkelingsgelijken dat te gaan leren waar het juist aan toe is. Voor een goede sociale en emotionele ontwikkeling is dit welhaast een voorwaarde. Het is wrang dat leerkrachten juist vanuit hun overtuiging het beste voor te hebben met dit kind, niet kunnen zien wat dit kind werkelijk nodig heeft.

En wat Hagar betreft, zij heeft uiteindelijk groep 6 overgeslagen en vervolgens in één jaar de groepen 7 en 8 doorlopen. Dit was zeker niet de manier die ik als ouder zou hebben verkozen, maar uiteindelijk was het de enige manier om haar uit een impasse te halen. Die impasse was gemakkelijk te voorkomen geweest wanneer Hagar van meet af aan had kunnen participeren in die klassen waar de leerstof werd behandeld waar zij aan toe was. Dan had ze het plezier kunnen beleven dat ze nu zo heeft moeten missen, namelijk samen met andere kinderen nieuwe dingen leren.

Enne…. in het voortgezet onderwijs heeft ze nimmer moeite gehad met de boeken die ze voor haar literatuurlijst moet lezen. Integendeel, waar veel leerlingen met tegenzin die boeken lazen, had zij ze al lang daarvoor met groot plezier gelezen.

Hoe het Hagar is vergaan op de basisschool en de eerste periode in het voortgezet onderwijs kan men lezen in Hagar, een hoogbegaafd meisje.