“Het is terreur van de school”, zei mijn oudste zoon, en daarmee doelde hij op het huiswerk dat hij geacht werd te maken. “Op die manier proberen ze ook nog eens over mijn vrije tijd te beschikken, alsof het niet genoeg is dat ik al zoveel uren per week op school moet zijn” voegde hij er aan toe. Hij vond het volslagen onterecht dat je als middelbare scholier zoveel huiswerk opkreeg, dat wanneer je het ook echt goed wilde doen, je daar iedere dag op z’n minst 1,5 uur mee bezig was. En je vrije tijd was nooit echt je vrije tijd, want ook in de weekeinden lag er huiswerk op je te wachten. En wanneer je klaar was met je maak- en leerwerk, dan lag er altijd nog wel een werkstuk, verslag, samenvatting, boekrecensie of boekverslag op je te wachten. En het nam heel wat tijd in beslag wanneer je dat goed wilde doen. En dan nog al die boeken die je voor je lijst moest lezen en niet te vergeten het huiswerk dat je opkreeg voor handvaardigheid of textiele werkvormen. Die 1,5 uur per dag was nodig voor het maak- en leerwerk, daarnaast was er nog heel wat tijd nodig voor al dat andere werk. Natuurlijk… er waren een aantal huiswerkvrije weekeinden per jaar, dan stond er voor die maandag niets in je agenda, maar daarmee was je niet echt huiswerkvrij, want niet zelden stond er dan voor de dinsdag en woensdag wel zoveel in je agenda dat er van een huiswerkvrij weekeinde al niet meer gesproken kon worden. Mijn zoon vond dat er sprake was van kinderarbeid en dat terwijl kinderarbeid in ons land verboden was.Waren zijn bezwaren tegen huiswerk terecht? Wel, naar mijn idee waren zijn bezwaren zeker wel terecht. Wanneer je de uren die nodig zijn voor het maken van huiswerk optelt bij de uren die middelbare scholieren op school door dienen te brengen, dan kom je op een respectabel aantal uren terecht. Meer uren vaak dan volwassen met een volledige werkweek moeten maken. Naast school en het maken van huiswerk hebben jongeren het nodig om zich ook met andere zaken bezig te houden, en niet zelden is het zo dat bijvoorbeeld de muziekschool, sportvereniging of hobbyclub die tot aan de middelbare school met plezier bezocht werden, erbij inschieten wanneer het huiswerk teveel tijd in beslag gaat nemen. Net als mijn zoon ben ook ik een voorstander van huiswerkvrije scholen, ‘t is alleen dat die nog niet overal te vinden zijn. En die waren er zeker nog niet te vinden toen hij nog scholier was.

Wat mij betreft zouden scholen huiswerkvrij mogen zijn, dat zou zeker zo mogen zijn tijdens de basisvorming en dat zou zeker alle maak- en leerwerk mogen omvatten.

Wanneer een leerling thuis nog iets zou moeten doen in de vorm van zo af en toe een werkstuk maken of een boek lezen, dan zou ik daar geen bezwaar tegen maken. En ze bestaan inmiddels, die huiswerkvrije scholen.

Een huiswerkvrije school wil niet zeggen dat er dan helemaal geen huiswerk gemaakt wordt. Er wordt wel huiswerk gemaakt, maar dan tijdens de les en onder begeleiding van een docent. De leerlingen gaan dan een uur of vijf per week langer naar school en wat een groot voordeel is, die boeken hoeven niet meer meegesleept te worden. Die kunnen op school blijven, in een kluisje. Scholen die reeds zo werken, geven aan dat de leerlingen meer gemotiveerd zijn, actiever zijn tijdens de les en betere resultaten behalen. Naast al deze voordelen is het ook een voordeel dat er meer contact is tussen de leerling en de docenten. En wat ik een groot voordeel vind is, dat de verantwoordelijkheid voor het huiswerk duidelijk bij de school ligt en niet bij de ouders. Een nevenwerking van de huiswerkvrije school lijkt te zijn dat leerlingen dan niet zelden op een hoger schoolniveau uitkomen dan door de basisschool geadviseerd werd.

Je kunt kinderen niet echt dwingen om hun huiswerk te maken, het enige dat je als ouder kunt doen is de mogelijkheid en de middelen beschikbaar stellen die nodig zijn om het huiswerk te maken. Bij jongere kinderen wil een beloningssysteem nog wel eens een tijdje werken, maar uiteindelijk is het toch zo dat een kind zelf gemotiveerd moet zijn om het opgedragen huiswerk te maken. Een beloningssysteem zou dan zelfs in de hand kunnen werken dat het kind die intrinsieke motivatie helemaal verliest.

Ik heb mijn kinderen altijd vrij gelaten in het al of niet maken van huiswerk. Ik zie het al of niet maken van huiswerk als hun eigen verantwoordelijkheid en ik zie het als een verantwoordelijkheid van de school om het huiswerk te controleren en de leerling erop aan te spreken wanneer het huiswerk niet gemaakt is. Het enige dat ik kan doen is het kind wijzen op die eigen verantwoordelijkheid en het kind wijzen op de gevolgen van het niet maken van het opgedragen huiswerk. En natuurlijk, als ouder kun je je kind wel stimuleren tot het maken van huiswerk en waar nodig of mogelijk kun je je kind helpen. Maar uiteindelijk moet je kind het toch zelf doen. En dat heeft mij wel eens de verzuchting ontlokt dat het niet maken van het huiswerk toch op z’n minst net zoveel energie en tijd kost als gewoon doen wat er van je verlangd wordt.