“Mam, ik ben hoogbegraafd hè”. M’n jongste dochter, toen nog maar 3 jaar, stelde hiermee voor haarzelf iets vast, het was geen vraag. Ik vroeg haar hoe ze op dat idee kwam. Nou…. ze had een meneer die achter een tafel zat allemaal dingen horen zeggen over “hoogbegraafde” kinderen. En het klopte helemaal. Zij was ook “zo”. Een kind van 3 jaar kon kennelijk over een aardig zelfinzicht beschikken. Ze hoorde wat feiten noemen en wist die feiten op zichzelf te betrekken. Vervolgens trok ze een conclusie. En een tijdje nadat ze dat allemaal had gehoord bracht ze me van haar gedachten op de hoogte. En het bleek later inderdaad zo te zijn, haar eigen diagnose was juist gebleken. En ze had heel wat minder tijd nodig dan psychologen doorgaans nodig hebben om die diagnose te stellen.JOuders vragen mij vaak of ze hun spruit op de hoogte moeten brengen van het feit dat hij of zij hoogbegaafd is. Zou hun kind niet naast de schoenen gaan lopen? Zich beter gaan voelen dan anderen? Moet je zo’n etiket wel plakken? Wat mij betreft is hoogbegaafdheid niets anders dan een persoonskenmerk. Een kind kan ook rood haar hebben, of een spleetje tussen de tanden. Het kan groot of klein zijn, dik of dun. Sommige kinderen vallen op vanwege hun muzikaliteit, creativiteit of sportiviteit. Allemaal persoonskenmerken die in mindere of meerdere mate op kunnen vallen, maar die altijd mede onderdeel uit maken van de identiteit van het kind. Het zelfbeeld zoals het kind dat van zichzelf ontwikkelt, wordt mede bepaald door die persoonskenmerken en hoe de omgeving daar op reageert. De hoogbegaafdheid onbenoemd laten maakt dat een kind die hoogbegaafdheid niet kan integreren in het zelfbeeld. Nu lijkt het mij niet nodig dat elk hoogbegaafd kind met een button “Ik ben HB” gaat lopen, en het lijkt mij ook niet nodig om alles vanuit die hoogbegaafdheid te verklaren, maar het niet te benoemen kan maken dat een kind bepaalde zaken van zichzelf niet zal kunnen plaatsen. En dat kan gevoelens van onzekerheid geven.

Voor mijn jongste dochter was het hoogbegaafd zijn niet meer dan een gegeven, net zo’n gegeven als haar blond zijn. Het hoorde bij haar. En toen ze als net 11-jarige in de brugklas bleef zitten had ze haar eigen diagnose ook vlot gesteld. “Ach mam, ik ben nu eenmaal blond hè”. En ook dat bracht ze als een feit, niet als een vraag.

Voor m’n oudste zoon lag het anders. Dat hij anders dan andere kinderen was, dat hadden we al snel door. Dat hij zich vlotter ontwikkelde dan andere kinderen, dat was ook duidelijk. Dat hij op school niet helemaal uit de verf kwam zagen we ook. Maar hoe dat kwam en hoe we hem zouden kunnen helpen, dat werd ons maar niet duidelijk. Totdat hij in het voortgezet onderwijs helemaal vastliep en daarom getest werd. En toen had ik al zo’n vermoeden dat hij hoogbegaafd zou kunnen zijn. Een hoogbegaafde onderpresteerder. Hij bleek inderdaad hoogbegaafd te zijn en al die tijd op school een eind onder zijn eigen niveau aangesproken te zijn. Toen we hem vertelden dat hij hoogbegaafd was vielen voor hemzelf de puzzelstukjes op z’n plaats. Nu was hij in staat zichzelf veel beter te begrijpen. Het gevoel van “anders dan anderen te zijn maar niet te weten waarin anders te zijn”, kon hij nu een naam geven. Vanaf die tijd nam hij meer de verantwoordelijkheid voor zichzelf en zijn eigen gedrag. Wanneer iets op school mislukte dan lag dat voortaan niet meer aan de docent of aan de leerstof, maar dan had hij niet (op de juiste manier) geleerd. En wanneer hij succes had, dan lag dat niet meer aan de simpelheid van de leerstof, dan was dat geen kwestie van geluk hebben, maar dan had hij het op de juiste manier aangepakt. Het duurde nog wel een paar jaar voordat hij werkelijk wist wat hij wilde en toen bleek hij ook uitstekend in staat te zijn te presteren conform zijn capaciteiten. Zou hij niet weten hoogbegaafd te zijn, dan zou hij aan bepaalde dingen niet zijn begonnen, dan zou hij niet van zichzelf hebben kunnen geloven het tot een goed einde te kunnen brengen.

Vanuit mijn eigen ervaringen met mijn eigen kinderen adviseer is dus om het wel aan je kind te vertellen wanneer hij/zij hoogbegaafd is. Het helpt het kind een positief en reëel zelfbeeld te ontwikkelen.